Een pomp lekt aan de aszijde omdat de mechanical seal niet meer goed afdicht. Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak van lekkage bij pompen. De mechanical seal zit tussen de roterende as en het pomplichaam en voorkomt dat het gepompte medium naar buiten treedt. Wanneer deze seal slijt, beschadigt of breekt, ontstaat er lekkage. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over mechanical seal lekkage, van oorzaak tot preventie.
Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van lekkage aan de aszijde?
De meest voorkomende oorzaken van lekkage aan de aszijde van een pomp zijn slijtage van de mechanical seal, vervuiling van de loopvlakken, droge aanloop, trillingen en verkeerde montage. In de meeste gevallen is de mechanical seal de zwakste schakel, omdat deze continu onder druk en wrijving staat.
Hieronder staan de oorzaken die het vaakst voorkomen in de praktijk:
- Slijtage van loopvlakken: De twee afdichtende vlakken van de seal schuren langzaam op elkaar. Na verloop van tijd worden ze ruw of ongelijk, waardoor vloeistof kan weglekken.
- Droge aanloop: Als een pomp even zonder vloeistof draait, ontbreekt de smering op de loopvlakken. Dit veroorzaakt hitte en beschadiging in korte tijd.
- Vervuiling: Vaste deeltjes in het medium kunnen zich tussen de loopvlakken vastzetten en krassen veroorzaken.
- Trillingen en uitlijningsproblemen: Een as die niet goed is uitgelijnd of die trilt, belast de seal ongelijkmatig. Dit versnelt slijtage aanzienlijk.
- Verkeerde montage: Een seal die niet correct is gemonteerd, lekt soms al direct na inbedrijfstelling. Denk aan een verkeerde veerspanning of beschadigde O-ringen.
- Chemische aantasting: Sommige media tasten de materialen van de seal aan. Als de seal niet geschikt is voor het medium, degraderen de loopvlakken of elastomeren snel.
Het is belangrijk om de oorzaak te achterhalen voordat je de seal vervangt. Vervang je de seal zonder de onderliggende oorzaak aan te pakken, dan lekt de nieuwe seal even snel.
Hoe herken je een defecte mechanical seal?
Een defecte mechanical seal herken je aan zichtbare lekkage rondom de as, vloeistofsporen op de pompbehuizing of een natte plek onder de pomp. Soms zijn er ook indirecte signalen, zoals een verhoogde temperatuur aan de aszijde of een ongewone geur door verdampend medium.
Let op de volgende signalen:
- Druppels of een film van vloeistof rondom de afdichting aan de aszijde
- Aankorstingen of verkleuringen op de pompbehuizing door uitgedroogd medium
- Verhoogde temperatuur ter hoogte van de seal, voelbaar of meetbaar
- Ongewone geluiden, zoals piepen of sissen, die wijzen op droge wrijving
- Een verhoogd verbruik van spoelvloeistof bij pompen met een seal support systeem
Een kleine hoeveelheid vocht rondom de seal is overigens normaal. Mechanical seals hebben een dunne vloeistoffilm nodig tussen de loopvlakken om te smeren. Pas als er duidelijk druppels vallen of de lekkage toeneemt, is er sprake van een defect.
Wat is het verschil tussen slijtage en plotselinge sealbreuk?
Slijtage is een geleidelijk proces waarbij de loopvlakken langzaam degraderen over maanden of jaren. Een plotselinge sealbreuk is een acute beschadiging die optreedt door een externe oorzaak, zoals droge aanloop, een waterslag of een mechanische schok. Het verschil zit in het tempo en de oorzaak van het falen.
Slijtage: geleidelijk en voorspelbaar
Bij normale slijtage neemt de lekkage langzaam toe. Je ziet eerst een lichte vochtigheid, die na verloop van tijd overgaat in druppelende lekkage. Dit type falen is goed te voorspellen als je de seal regelmatig inspecteert. De loopvlakken zijn dan egaal versleten en vertonen geen scherpe krassen of breuken.
Plotselinge sealbreuk: acuut en onverwacht
Een plotselinge breuk ontstaat door een piekbelasting of een onverwachte gebeurtenis. Denk aan een pomp die even droog draait, een sterke drukstoot of een verkeerd gemonteerde seal die direct bezwijkt. De lekkage begint dan abrupt en is vaak direct fors. Op de loopvlakken zijn dan scheuren, chips of diepe krassen zichtbaar.
Het onderscheid is belangrijk voor de diagnose. Bij slijtage kijk je naar de levensduur en het onderhoudsprogramma. Bij een plotselinge breuk zoek je naar de directe aanleiding om herhaling te voorkomen.
Kan een lekkende pomp gerepareerd worden zonder vervanging?
In de meeste gevallen is vervanging of revisie van de mechanical seal nodig om een lekkende pomp aan de aszijde definitief te repareren. Een tijdelijke noodmaatregel, zoals het aandraaien van een pakking, werkt niet bij mechanical seals. Wel kan een gereviseerde seal een goed alternatief zijn voor een volledig nieuwe seal.
Revisie betekent dat de bestaande seal wordt gedemonteerd, gereinigd, geïnspecteerd en waar nodig voorzien van nieuwe loopvlakken, O-ringen of veren. Dit is vaak goedkoper dan een nieuwe seal aanschaffen, zeker bij grotere of speciale seals. Voorwaarde is dat de basisonderdelen nog in goede staat zijn.
Naast de seal zelf is het verstandig om ook de as en de asbushing te controleren op slijtage of beschadiging. Een nieuwe seal op een beschadigde as lekt opnieuw. Controleer ook de uitlijning van de pomp en de staat van de lagers voordat je de pomp weer in bedrijf stelt.
Hoe voorkom je toekomstige lekkage aan de aszijde?
Toekomstige lekkage aan de aszijde voorkom je door de juiste seal te kiezen voor het medium en de bedrijfsomstandigheden, de pomp correct te monteren en te onderhouden, en droge aanloop te vermijden. Preventief onderhoud is effectiever dan wachten tot de seal faalt.
Praktische maatregelen die je direct kunt toepassen:
- Kies de juiste seal: Zorg dat de materialen van de seal geschikt zijn voor het medium, de temperatuur en de druk in jouw toepassing.
- Monteer correct: Volg de montage-instructies nauwkeurig op. Controleer de veerspanning, de uitlijning en de staat van O-ringen voor montage.
- Voorkom droge aanloop: Zorg dat de pomp altijd gevuld is met vloeistof voordat je hem start. Overweeg een droogloopbeveiliging.
- Controleer de uitlijning: Een goed uitgelijnde as verlengt de levensduur van de seal aanzienlijk.
- Gebruik een seal support systeem: Bij veeleisende toepassingen zorgt een spoelsysteem voor koeling en smering van de seal, wat de levensduur sterk verlengt.
- Plan periodieke inspecties: Controleer de seal regelmatig op vochtigheid, temperatuur en geluid. Zo signaleer je slijtage voordat het een probleem wordt.
Een goede afdichtingsstrategie begint bij de selectie van de juiste seal en eindigt bij een consistent onderhoudsplan. Dat bespaart stilstand en verlaagt de totale onderhoudskosten.
Hoe wij helpen bij mechanical seal lekkage
Bij Qseals helpen we je van diagnose tot oplossing. Of je nu een lekkende pomp hebt, een seal wilt laten reviseren of advies nodig hebt over de juiste afdichting voor jouw toepassing, wij denken graag met je mee. Wat we concreet voor je doen:
- Revisie van nagenoeg alle voorkomende mechanical seals, ongeacht merk of type
- Levering van nieuwe mechanical seals uit een voorraad van meer dan 200.000 producten
- Maatwerk en engineering voor speciale of afwijkende toepassingen
- Leppen van loopvlakken voor een optimale afdichting
- Advies over seal support systemen om de levensduur van je seal te verlengen
- Begeleiding bij montage, zodat de seal direct goed zit
We geven je altijd eerlijk advies, ook als revisie een betere keuze is dan vervanging. Neem contact met ons op en vertel ons wat er speelt. Dan zoeken we samen naar de slimste oplossing voor jouw situatie.
